Chuyện của người tư vấn

Chuyện của người tư vấn

Khi xã hội phát triển, luôn có hàng loạt nghề mới ra đời và hàng loạt nghề cũ mất đi. Chỉ 15 năm trở lại đây, Mỹ đã loại bỏ trên 8 ngàn nghề cũ và thay thế vào đó là trên 6 ngàn nghề mới. Tư vấn về tình yêu hôn nhân gia đình cũng được coi là nghề mới ở Việt Nam, dù nó chưa chính thức được gọi là nghề. Gần 7 năm qua tư vấn tình cảm Linh Tâm đã tở nên quen thuộc với nhiều người dân Hà Nội.

Tư vấn có phải là xui khôn - xui dại?

Như đã nói ở trên, vì hiểu rằng tư vấn là việc cho những lời khuyên, là sự giúp đỡ, nên đã có rất nhiều đề nghị theo cách hiểu này từ phía khách hàng của chúng tôi. Một lần, Đinh Đoàn - chuyên viên tư vấn của Linh Tâm đến một địa phương để giúp đỡ thành lập phòng tư vấn. Có người dân đã đến gặp và nói: “Em rất muôn các nhà tư vấn giúp em một cái xe đạp vì nhà em khó quá”. Tại đường dây tư vấn Linh Tâm- 1088 thì muôn hình vạn trạng: “Chị ơi làm sao để chồng em trở về với em, anh ấy bỏ đi theo cô khác rồi”. “Anh ơi tôi muốn một lúc có 3 bà, thì đã làm sao nào. Anh tư vấn làm sao để vợ tôi không ghen lồng lộn lên với cô bồ tôi”. “Hôm qua vừa tư vấn cho con vợ tôi là tôi không ra gì nên nó mới làm mình làm mẩy! Được rồi, muốn ăn quả bộc phá vào nhà không?”.

Xin trích ra đây vài đối thoại đáng buồn để bạn đọc hiểu rằng, tư vấn cũng là nghề cay đắng lắm, mà cay đắng nhất là bị hiểu sai.

Trong lí thuyết về tư vấn - có định nghĩa: tư vấn là giúp khách hàng hiểu sức mạnh của chính mình để tự giải quyết tốt nhất vấn đề của họ. Vâng, đó là thứ lí thuyết đã được quốc tế hoá, đã được áp dụng nhiều năm trên thế giới này. Giả dụ chị buông chị khổ, chị cô đơn vì chồng chị đi theo người đàn bà khác, thì chúng tôi không thể cầm tay anh ấy lôi về, bảo anh ấy rằng: hãy yêu vợ. Cô bồ là sai, là đáng cười, là phi đạo đức. Nói thế không ai nghe nổi, mặc dù nó là điều ai cũng thường nghe và là chân lí.

Thế còn dẻo mồm và nghe chuyện người khác cho vui đời?

Dẻo mồm, theo một cách hiểu nào đấy thì cũng không sai. Có nghĩa là nói phải lọt tai, phải nhẹ nhàng, phải dịu dàng. Nhưng cái nhẹ nhàng ấy lại là của người có kiến thức và kỹ năng. Một trong những tiêu chuẩn của người làm nghề tư vấn không phải là biết nói cho hay mà là phải có kỹ năng lắng nghe. Nói thì có vẻ buồn cười, nhưng không phải ai cũng biết nghe đâu nhé! Kiên nhẫn để nghe bình thường đã khó, lại còn nghe những người trong tâm trạng bất thương càng khó hơn. Một phụ nữ đứng tuổi gọi điện bảo: trước khi chị nghe tôi, chị phải chấp nhận một yêu cầu sau: không được hỏi tôi vì sao tôi buồn, tôi khổ. Chị chỉ được phép trả lời thôi: làm thế nào để tôi hết buồn hết khổ? Thật là đánh đố nhau. Muốn kê đơn thuốc nhưng không kể bệnh, không cho biết đau ở đâu, vì sao. Nhưng rồi chỉ được vài câu là chị nói tằng tằng, rằng con trai chị mất, chị không thể quên chuyện này. Chị phát điên, đã đem nỗi đau khổ của mình nói khắp mọi nơi, không ai đủ kiên nhẫn để nghe chị nói nữa. Chị thuê xe ôm đến tất cả nhà họ hàng, bạn bè... Ngồi nói từ sáng đến trưa, từ trưa đến tối. Ai cũng thương nhưng cũng sợ. Cuối cùng, tư vấn đã lắng nghe chị, chia sẻ nỗ đau khổ của chị và thử gợi ý cho chị thử viết nhật kí xem sao. Chị đã dùng cách tự viết ra giấy nỗi lòng của mình và thôi không tra tấn mọi người nữa. Câu chuyện của Thím Thường Lâm trong chuyện ngắn của Lỗ Tấn: “Tôi cứ tưởng mùa xuân thì sói không ra...” có thể xảy ra ở mọi nơi trên thế giới. Nỗi đau khổ khi bật ra được thì nhẹ lòng đi rất nhiều.

Và như đã nói ở trên, lắng nghe khác với nghe. Lắng nghe là phải nghe và thấu hiểu. Vâng, ai cũng muốn có người thấu hiểu mình. Rất nhiều khi, nếu theo dõi từ đầu dây bên này, chỉ thấy người tư vấn: “Vâng, vâng, tôi hiểu! Thế ạ! Tôi rất thông cảm...” Chỉ ngần ấy thôi, nhưng người ở đường dây bên kia cũng có thể cảm nhận được thực ra thì chị có thông cảm với người ta hay không, có nghe thật hay chỉ đưa đẩy. Âm thanh giọng nói có những tín hiệu riêng kì lạ của nó khiến chúng ta có thể nắm bắt tần số tình cảm của nhau. Nếu mà anh gọi điện cho ai đó, anh thấy người đó cứ ừ liên tục, tiếng ừ rời rạc và vô cảm - anh có thể hiểu ngay mặc dù không nhìn thấy, rằng họ đang bận hoặc nó ngầm ẩn một tín hiệu: tôi chán nghe anh lắm rồi anh bỏ máy thì tôi thoát nạn. Một trong những khẩu hiệu của Linh Tâm là “bí mật, an toàn và hiệu quả”. Dù tôi có ví dụ ai đó ra với báo chí. thì cũng chỉ là phiếm, chỉ là chắp nối người nọ vào người kia.

Tư vấn viên vẫn thường nói với nhau rằng, trực đêm là mệt nhất. Không phải cứ ban đêm, các chuyện phức tạp rắc rối mới xảy ra, mà đến đêm người ta mới có cơ hội bày tỏ. Con người hiện đại có nhiều cái sướng, nhưng cũng có vô vàn cái khổ. Một trong những cái khổ của họ, đó là ít thời gian sống cho bản thân. Nuốt một miếng ngon, uống một ngụm trà Tân Cương, cũng phải im lặng ngẫm ngợi một lát mới thấy hết cái vị của nó. Làm một con người với đúng nghĩa, cũng phải có góc riêng thời gian và sức lực để buồn, để vui, để tủm tỉm một mình hay bâng khuâng đôi chút. Cuộc sống hiện tại cứ khiến người ta chạy nhắng lên, mọi chuyện cứ rõ ràng, không có góc khuất nẻo nào chờ. Stres từ đó chứ từ đâu ra. Chất lượng cuộc sống không chỉ ở nhà, xe, những bữa ăn ngon và thu nhập ổn định.

Tư vấn có phải là người hoàn hảo?

Có lần một tiến sĩ tâm lí khoe rằng: đời chị chưa bao giờ phải buồn khổ, vợ chồng chị chưa bao giờ cãi nhau một tiếng. Và cuộc sống của chị là hoàn toàn may mắn và sung sướng. Có thế mới làm tư vấn được chứ. Chẳng như anh A, chị B bỏ chồng bỏ vợ và nhiều khi rất hay buồn bã đau khổ. Mình không giải quyết nỗi buồn bã đau khổ của mình, gia đình không hoàn hảo thì hỏi rằng mình tư vấn cho ai.

Cứ thử hình dung một người suốt ngày suốt tháng, suốt năm không hề biết buồn, biết khổ, cứ hơn hớn thì có ngạc nhiên không, có phải là người hoàn hảo không? Dĩ nhiên, người làm tư vấn ngoài tư chất nhạy cảm, ngoài nhiều phẩm chất khác ra thì phải là người biết chế ngự tình cảm cá nhân, phải biết điều chỉnh cuộc sống, làm chủ hoàn cảnh... Nhưng không có nghĩa là những người ít va vấp, luôn suôn sẻ thì sẽ là người tư vấn tốt. Về chuyện này, có lẽ tôi phỉa nói dài dài trong một cuốn sách dành riêng về tư vấn chứ không thể nói hết trong trang báo này được.

Tư vấn tâm lí tình cảm hiện nay đang được coi là một nghề mới ở Việt Nam, còn có những khiếm khuyết vì đang trong quá trình phát triển. Nhưng đó là một việc lamg nghiêm túc, đòi hỏi tính chuyên nghiệp ngày càng cao. Nếu một ngỳa bạn bỗng cảm thấy buồn nản hay bế tắc, có thể bấm ngay 1088- xin tư vấn Linh Tâm hay tư vấn Tình Yêu. Hãy thử xem!