Đằng sau một vụ án mạng là vụ án bạo lực gia đình mà chị Thơ lại là nạn nhân trong suốt 16 năm chung sống với chồng. Người chồng bị hại trong vụ án mạng đang là thủ phạm của một án bạo lực gia đình chưa được xét xử…
Mấy ngày hôm nay, dư luận và báo chí xôn xao về câu chuyện một người vợ tàn nhẫn tên là Thơ ở Hà Giang dùng dây điện xiết cổ chồng đến chết rồi ném xác chồng xuống sông nhằm phi tang. Khi đọc những bài báo ấy, nhóm chúng tôi cũng đặt ra nhiều câu hỏi xung quanh vụ việc, và chưa kịp tìm hiểu thì thật tình cờ gia đình chị lại tìm đến với chúng tôi. Đó là chị Huyền và cháu Huế. Có lẽ chưa nhiều người biết chị Huyền, chủ cơ sở sản xuất bánh kẹo nơi cháu Huế đang làm việc, vì hiểu và thương hoàn cảnh của chị Thơ mà không thể làm ngơ. Còn cháu Huế, là người đã được báo chí nhắc đến rất nhiều cùng với lá thư đẫm nước mắt xin cho mẹ thoát án tử hình. Cháu Huế ngồi trước mặt chúng tôi và rất kiệm lời khi nói về chuyện mẹ Thơ.
Chân dung thủ phạm
Cháu Huế kể: bố cháu nặng 70kg, mẹ cháu thì chưa đến 40 kg, rất gầy yếu. Bố cháu thường xuyên uống rượu say và đánh đuổi mẹ cháu ra khỏi nhà. Hàng xóm xung quanh cũng biết trong nhà xảy ra tiếng xô xát nhưng vì chuyện này xảy ra rất nhiều lần nên chẳng ai còn quan tâm nữa. Đã có lần mẹ cháu muốn bỏ đi nhưng rồi lại quay về.
Dù chẳng có quan hệ máu mủ, họ hàng, nhưng chị Huyền biết khá rõ về hoàn cảnh của chị Thơ. Chị biết cháu Huế từ trước năm 2008 do chị Mận, em gái của chị Thơ lên Hà Nội làm cho chị Huyền kể lại. Chị Huyền thương cháu Huế vì nghe nói cháu bị bố uống rượu say nhiều lần nhấn đầu cháu xuống khe nước… Bởi vậy, chị xin cho cháu lên Hà Nội rồi làm ở xưởng của chị. Và cũng từ những câu chuyện tâm tình với Huế, chị thấy đáng thương cho hoàn cảnh của người đàn bà tên là Thơ ở tận Hà Giang. Rồi số phận đưa đẩy, chị Huyền đã đưa chị Thơ xuống Hà Nội ở và làm việc tại cơ sở sản xuất kẹo lạc của chị, nhưng được đôi ba tháng, anh chồng uống rượu say lại gọi chị về hoặc nghe tin chồng bị ốm do thiếu ăn, thiếu mặc, chị lại lộn về Hà Giang để chịu những trận đòn nhừ tử. Chị Huyền cảm thấy thương chị Thơ ít nói, hiền lành, mà sao phải chịu nhiều thiệt thòi, đến tờ báo cũng chẳng bao giờ được đọc. Cháu Huế đã có lần bảo với chị: “Bác ơi, một tờ báo những 7.000 đồng bằng tiền điện cả tháng nhà cháu dùng, thì làm sao mẹ cháu có tiền mà mua báo”.
Tiếp xúc với chúng tôi, chị Huyền cũng phân tích lí do vì sao chị Thơ lại phải cam chịu đòn chồng như vậy. Chị dẫn chứng là một mặt, chị Thơ không biết đi đâu, về đâu vì ông anh cả chị Thơ đánh đuổi chị ra khỏi nhà nếu chị có quay về nhà ngoại, hơn nữa chị Thơ còn sợ bố mẹ chị khổ, sợ gia đình mình mang tai tiếng là có đến mấy người con gái bị chồng bỏ, phải li dị,… nên cuối cùng lại trở về nhà với chồng. Cách hôm xảy ra sự việc có 1 tháng, chị Huyền còn gọi điện bảo chị Thơ xuống Hà Nội làm việc để kiếm thêm thu nhập và cho đỡ khổ, nhưng chị không xuống mà chỉ gửi cháu Thương, con trai mình xuống thôi. Bởi vậy, khi xảy ra vụ án, chị Huyền vô cùng bàng hoàng, xót xa, vừa thương vừa giận nhưng trên hết, chị mong pháp luật sẽ tìm hiểu các thông tin vì sao một nạn nhân của vụ án bạo lực gia đình lại trở thành thủ phạm của một vụ án giết người để xử lý vụ việc đúng người, đúng tội.
Vụ án “kép”
Vâng, có lẽ phải nói về vụ án chị Thơ bằng cụm từ này. Đằng sau vụ án mạng mà mọi người vẫn biết còn có vụ án bạo lực gia đình mà chị Thơ lại là nạn nhân trong suốt 16 năm chung sống với chồng. Trong quãng thời gian dài như vậy, đã có lúc chị tìm đến những biện pháp để giải thoát, nhưng rồi cuối cùng lại chấp nhận quay về để chịu đòn chồng, vì còn thương chồng, sợ chồng không có ai nấu nướng cho mà ăn, không có ai giặt giũ quần áo cho mà mặc… Nếu cất công đi tìm luận chứng, luận cứ cho vụ án bạo lực mà chị Thơ là nạn nhân thì chắc hẳn hồ sơ dày lắm. Những người sống xung quanh chị Thơ đều có thể là nhân chứng cho chị. Người chồng bị hại của chị đang là thủ phạm của vụ án bạo lực gia đình chưa được xét xử. Giá như đã có một phiên tòa xét xử vụ án ấy, chắc hẳn đã không có vụ án giết người ngày hôm nay. Trong phiên toà đó, chị Thơ đã “được coi” là nạn nhân chứ không phải là thủ phạm.
Trong đầu tôi cứ vẩn vơ một câu hỏi, bình thường, một người chưa đến 40kg liệu có vật nổi một người 70kg? Vì lẽ gì mà một người phụ nữ hiền lành, ít nói lại phạm phải trọng tội như vậy? Nếu chồng chị không hành hạ đánh đập chị như thế, liệu chị có trở thành thủ phạm của một vụ trọng án? Chị Thơ đã cam chịu là nạn nhân của bạo lực gia đình trong 16 năm, để rồi chỉ trong một phút giây phản kháng dữ dội của bản năng, chị trở thành thủ phạm của vụ án giết người. Giá như chị đủ sức để tiếp tục cam chịu những hành vi táng tận lương tâm của người chồng thì ngày hôm nay đã không có vụ án này! Nhưng quả là sức người có hạn, vì bị dồn đến đường cùng mà chị đã mất hết tỉnh táo. Xét cho cùng chị Thơ cũng thật đáng thương! Thiếu hụt các kĩ năng sống, thiếu hụt các kĩ năng giải quyết vấn đề, thiếu hiểu biết pháp luật… không chỉ khiến chị mà nhiều nạn nhân bạo lực gia đình và người nghèo nói chung sẽ còn chưa biết bấu víu vào đâu nếu gặp phải hoàn cảnh tương tự.
Vài tháng tới đây, chị Thơ sẽ phải đứng trước vành móng ngựa để trả giá cho phản ứng không một ai đồng tình của chị. Nhưng cũng hi vọng, qua vụ án này, những người đàn ông, người chồng, người cha hãy nhìn nhận và suy nghĩ về hành vi đánh đập, hành hạ vợ con của mình. Đây có phải là lời cảnh báo nghiêm khắc với họ? Người ta nói phòng chống bạo lực gia đình là còn là để bảo vệ đàn ông quả không sai. Hãy dừng tay trước khi quá muộn!
Tôi viết ra đây những suy nghĩ của một người làm công tác hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình và hi vọng nhận được chia sẻ của bạn đọc. Giá như chị Thơ và những người phụ nữ bạo lực nghèo khác có thể đọc được nó. Nhưng người phụ nữ không có nổi bảy ngàn đồng để trả tiền điện thì làm sao có internet để mà đọc tintuconline? Chỉ dám hi vọng, những người đồng nghiệp với tôi tại cộng đồng cũng nhìn thấy đây là một bài học về hậu quả của bạo lực gia đình để tích cực hơn nữa trong việc ngăn chặn từ sớm những điều đáng tiếc có thể xảy ra.
Nguyễn Thu Thúy – Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về Giới – Gia đình – Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA) * Quỹ hỗ trợ nạn nhân khẩn cấp
